Αρχική σελίδα

Μνημεία - Αξιοθέατα

Της Άρτας το γιοφύρι

ΓΕΝΙΚΑ
Η μαστοριά και ο θρύλος συναντιούνται σε αυτό το υπέροχο κτίσμα. Η ιστορία του γεφυριού είναι πολύ παλαιότερη από ότι μπορεί κανείς να φανταστεί και η σημερινή του όψη είναι η κατάληξη πολλών κατά καιρούς συμπληρώσεων και ανακατασκευών.

Α) Ήδη από την αρχαία εποχή στο σημείο αυτό οι κάτοικοι της περιοχής πρέπει να έφτιαξαν κάποιο πέρασμα, αλλά δυστυχώς οι μαρτυρίες μας γι' αυτό είναι πολύ περιορισμένες.
Πάντως κατά την περίοδο των ελληνιστικών χρόνων ο βασιλιάς Πύρρος, κατασκεύασε μια γέφυρα της οποίας τα θεμέλια σώζονται ακόμη και αποτελούν την βάση της σημερινής.
Αργότερα την Βυζαντινή εποχή, πάνω σε αυτά τα θεμέλια φτιάχτηκαν τέσσερις μεγάλες κάμαρες, μεταξύ των οποίων παρεμβλήθηκαν στα ποδαρικά τους καθώς και στα ακρινά σκέλη του γεφυριού οκτώ μικρά τοξωτά ανοίγματα, για να διοχετεύονται τα νερά σε περίπτωση πλημμύρας.
Η μεγάλη κάμαρα που ήταν περισσότερο επισφαλής ανακατασκευάστηκε το 1612 και έγινε ψηλότερη και στερεότερη.
Τέλος στα χρόνια της τουρκοκρατίας ανυψώθηκε το οδόστρωμα στις χαμηλές καμπυλώσεις μεταξύ των καμάρων, για να γίνει πιο εύκολη η διέλευση.
Έτσι ολοκληρώθηκε η κατασκευή του θρυλικού γεφυριού και πήρε την σημερινή του όψη. Παρόλες τις διαφορετικές εποχές κατασκευής του το κτίσμα είναι υπέροχο και απόλυτα αρμονικό.

Β) Οι περιπέτειες του γεφυριού όμως δε σταμάτησαν εδώ. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους τούρκους αυτό αποτέλεσε τα σύνορα του νεοσύστατου κράτους.
Το 1945 κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής η σιδερένια γέφυρα που κατασκεύασαν οι Γερμανοί στηρίχθηκε πάνω του καταστρέφοντας την βόρεια όψη του και ταυτόχρονα κλονίζοντας την ισορροπία του με το τεράστιο βάρος.
Τέλος την σύγχρονη εποχή, η κατασκευή του φράγματος Πουρναρίου έδωσε την χαριστική βολή στην γέφυρα, καθώς η συνεχής ροή του νερού διακόπηκε με αποτέλεσμα να βγαίνουν στην επιφάνεια τα ξύλινα θεμέλια του γεφυριού. Έτσι το 1983 κινδύνεψε πραγματικά να γκρεμιστεί, αλλά σώθηκε την τελευταία στιγμή.

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ
Είναι γνωστή στο πανελλήνιο η δημοτική παραλογή του "Γεφυριού της Άρτας", που 45 μάστορες και 60 μαθητάδες το κτίζανε, το ξανακτίζανε και εκείνο δεν στέριωνε. Η μυθοπλασία αυτή μπορεί να στηρίζεται στις διάφορες φάσεις κατασκευής της γέφυρας ακόμα και στην ορμητικότητα του Άραχθου που ίσως συχνά κατέστρεφε τους ανθρώπινους μόχθους. Η παραλογή αυτή έδωσε τροφή για σκέψη σε πολλούς λογοτέχνες σε ολόκληρο τον κόσμο και δε είναι τυχαίο ότι με βάση αυτή έχουν γραφτεί δυο θεατρικά έργα ακόμα και μια όπερα.
Πολλοί είναι οι θρύλοι που στοιχειώνουν το γεφύρι και που οι ντόπιοι συχνά τους διηγούνται. Ο πιο σημαντικός από αυτούς είναι ότι κατά την τρίτη κατασκευή του γεφυριού(1612) χρηματοδότησε ο αρτινός παντοπώλης Γιάννη Θειακογιάννης. Σύμφωνα με την παράδοση πλούτισε ξαφνικά όταν αγόρασε από πειρατές πιθάρια με λάδι μέσα στα οποία βρήκε χρυσό.

Ο ΠΛΑΤΑΝΟΣ ΤΟΥ ΑΛΗ ΠΑΣΑ
Βρίσκεται δίπλα στο γεφύρι και πρόκειται για υπεραιωνόβιο δέντρο. Οι ντόπιοι λένε ότι στον ίσκιο του καθόταν ο Αλής και έβλεπε κρεμασμένους από τα κλαδιά του όσους είχε καταδικάσει σε θάνατο. Παρά το βάρος των χρόνων που σηκώνει εξακολουθεί να ανθίζει και να προσφέρει τον ίσκιο του στο επισκέπτη.

Αφιέρωμα και σπάνιες φωτογραφίες από το Artinoi.gr

Το Κάστρο της Άρτας

 
Κατασκευάστηκε από τον Μιχαήλ Β' τον Κομνηνό και είναι το πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα της μεσαιωνικής φυσιογνωμίας της πόλης. Αποτελείται από το κυρίως φρούριο, δυο μικρά εξωτερικά περιτειχίσματα και την Ακρόπολη. Έχει σχήμα ακανόνιστου πολυγώνου το οποίο διακόπτεται ανά 25μ από διαφόρων σχημάτων πύργους. Οι τοίχοι του έχουν πάχος 2,50μ και ύψος 10μ. Στο κέντρο του λοφίσκου σώζονται ερείπια ενός κτιρίου που κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για τα απομεινάρια του ανακτόρου των Κομνηνών. Αριστερά της εισόδου σώζεται η Ακρόπολη ή αλλιώς το "Καστράκι" το οποίο θα αποτελούσε το τελευταίο καταφύγιο για τους πολιορκημένους. Μέσα σε αυτό λειτούργησαν για πολλά χρόνια φυλακές. Εδώ φυλακίστηκε και ο στρατηγός Μακρυγιάννης μαζί με τους συναγωνιστές του.

Το Ρολόι της Άρτας

[φωτο: Βασίλης Γκανιάτσας]
Ο ψηλός πύργος του ρολογιού, έχει ζωή τουλάχιστον 350 χρόνων. Ο τούρκος περιηγητής Τσελεπή το αναφέρει στο έργο του: "..με καμπάνα που έχει μεγάλο μέγεθος, ο ήχος του ακούγεται καθαρά από απόσταση μιας ώρας. Τέτοιο τεχνικά κατασκευασμένο ρολόι, σε κανέναν τόπο δεν υπάρχει".

Το ρολόι είχε αρχικά αραβικούς αριθμούς και ήταν διακοσμημένο με σμάλτο.

Μνημείο Εβραίων Μαρτύρων

Η Εβραϊκή Κοινότητα της Άρτας υπήρξε μία από τις παλαιότερες της Ελλάδος. Τις πρώτες πληροφορίες γι΄ αυτήν τις αντλούμε από το "Οδοιπορικό" του Ισπανού περιηγητή ραββίνου Βενιαμίν μπεν Γιονά, ο οποίος ταξίδεψε στην Ελλάδα το 1173. Στο "Οδοιπορικό" αναφέρει ότι υπήρχαν εκεί 100 εβραϊκές οικογένειες που ανέπτυσσαν θαυμαστή πνευματική και θρησκευτική δραστηριότητα. Η δραστηριότητα αυτή εντάθηκε την εποχή του "Δεσποτάτου της Ηπείρου", κατά την οποία ο Μιχαήλ Κομνηνός παραχώρησε στους Εβραίους ελευθερίες ώστε να αναπτυχθούν στον οικονομικό και πολιτιστικό τομέα.

Την ίδια περίοδο χτίστηκε η πρώτη Συναγωγή, η "Γκρέκα", και λειτούργησε το εβραϊκό νεκροταφείο στη θέση "Πετροβούνι", στο λόφο Περάνθη, σε μια έκταση δέκα στρεμμάτων, που παραχωρήθηκε από την Αγία Θεοδώρα, σύζυγο του Μιχαήλ Κομνηνού.

Η ανάπτυξη της οικονομικής ζωής των Εβραίων συνεχίστηκε μέχρι το 1346, οπότε υπέστησαν τον πρώτο διωγμό τους από το Κράλη της Σερβίας Στέφανο Ντουσάν.

Μετά την κατάκτηση της Άρτας από τους Τούρκους, το 1449, οι Εβραίοι έτυχαν θρησκευτικής και οικονομικής ελευθερίας. Λίγο αργότερα (1480-1494) η Εβραϊκή Κοινότητα ενισχύθηκε πληθυσμιακά από την εγκατάσταση εκεί Εβραίων από την Απουλία και την Καλαβρία, καθώς και εξορισθέντων από την Ισπανία σεφαραδιτών Εβραίων (1492). Αυτοί αποτέλεσαν μία χωριστή Κοινότητα, ίδρυσαν τη Συναγωγή "Πουλιέζα", εβραϊκό σχολείο και φιλανθρωπικούς συλλόγους, δημιουργώντας παράλληλα έναν ''ευγενή ανταγωνισμό'' με τους ντόπιους ρωμανιώτες Εβραίους.

Οι Εβραίοι της πόλης ζούσαν στους συνοικισμούς "Όχθο", "Τσιμέντα" και "Ρολόϊ", που βρίσκονταν στο κέντρο της πόλης.

Όταν ο Γάλλος αρχιτέκτων - μηχανικός Φουσερό επισκέφθηκε την Άρτα, το 1780, έγραψε ότι υπήρχαν 200 Εβραίοι. Το 1806 ο Πουκεβίλ ανέφερε ότι οι Εβραίοι της πόλης ήταν 1000, ενώ ο Λίκ ανέφερε ότι το 1807 ο αριθμός τους ήταν 50 άτομα. Με την απελευθέρωση της πόλης από τον τουρκικό ζυγό (23.6.1881), οι Εβραίοι διατήρησαν τη θρησκευτική και οικονομική τους ελευθερία και σε απογραφή της περιόδου εκείνης φαίνεται ότι αριθμούσαν 800 άτομα.

Οι Εβραίοι της Άρτας ήταν ευσεβείς, βαθιά θρησκευόμενοι, νομοταγείς και συμβίωναν ειρηνικά με τους Χριστιανούς συμπολίτες τους. Σχόλιο δημοσιογράφου στην εφημερίδα "Μη Χάνεσαι" του 1881 αναφέρει, μεταξύ άλλων: "… Εις Άρταν εκτός των Χριστιανών οικούσι σταθερώς πλείστοι Ισραηλίται, προθύμως και πιστώς εκπληρούντες πάσας τας υπό των νόμων πηγαζούσας διά τους πολίτας υποχρεώσεις. Εις τας Συναγωγάς αυτών, διέκρινα προσευχομένους ευζώνους, κομψώς και αρειμανίως φέροντας φουστανέλλαν. Ητο Ιουδαίοι στρατιώται….. Εκ τούτων και εκ προσωπικής εμπειρίας μεταγενεστέρας, καταδήλως μαρτυρείται η αγαστή σύμπνοια ήτις επικρατεί μεταξύ Χριστιανών και Εβραίων εις την πόλιν. Των τελευταίων τούτων το εμπορικόν δαιμόνιον είναι πανθομολογούμενον…".

Ποικίλες ήταν οι επαγγελματικές ασχολίες των Εβραίων της Άρτας: Υπήρχαν 5 - 6 μεγάλα εμπορικά καταστήματα και άλλα μικρότερα εμπορικά, δερματοπωλεία, υαλοπωλεία, αλλά και επαγγελματίες φανοποιοί, γαλακτοπώλες, κρεοπώλες, γυρολόγοι και μοδίστρες. Υπήρχαν επίσης δύο εκπαιδευτικοί, ένας γιατρός κι ένας δημόσιος υπάλληλος. Το 1911 ιδρύθηκε μία μεγάλη εμπορική ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Ιωχανάς - Γκανής - Χατζής & Σία", η οποία δέσποζε στην αγορά για πολλά χρόνια.

Τα συνήθη επώνυμα των Εβραίων της Άρτας ήταν Μιωνής, Ιωχανάς, Σαμπάς, Ιερεμίας, Μιζάν, Ελιέζερ, Πολίτης, Κούλιας, Γκανής, Σούσης κ.ά.

Η Κοινότητα διατηρούσε εβραϊκό σχολείο, επί της οδού Φιλελλήνων, στην εβραϊκή συνοικία. Αποτελείτο από δύο μεγάλες αίθουσες: η μία χρησίμευε για αποθήκη τροφίμων και σιταριού (για διανομή στους απόρους το χειμώνα). Η άλλη αίθουσα χωριζόταν σε δύο μέρη, το ένα λειτουργούσε ως αίθουσα διδασκαλίας και το άλλο ως αίθουσα συνεδριάσεων και πολιτιστικών συγκεντρώσεων. Την ελληνική και εβραϊκή γλώσσα δίδασκαν δύο δάσκαλοι. Στο σχολείο φοιτούσαν Εβραίοι και μερικοί Χριστιανοί μαθητές.

Για τις ανάγκες της Κοινότητας δημιουργήθηκε ένα ακόμη σχολείο. Την περίοδο της Μικρασιατικής καταστροφής τα δύο εβραϊκά σχολεία στέγασαν πρόσφυγες.

Από το 1920 η Εβραϊκή Κοινότητα της Άρτας αναγνωρίστηκε ως "Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου" και συμμετείχε σε όλες τις δημόσιες εκδηλώσεις της πόλης.

Κατά την απογραφή του 1939 η Κοινότητα αριθμούσε 500 περίπου μέλη, ενώ κατά τη Γερμανική Κατοχή είχε 384 Εβραίους.

Τη νύχτα της 24ης Μαρτίου 1944 συνελήφθησαν από τους Ναζί οι περισσότεροι Εβραίοι και εκτοπίστηκαν στα χιτλερικά στρατόπεδα του θανάτου. Ελάχιστοι μπόρεσαν να διαφύγουν. Τραγική ήταν επίσης η τύχη μιας εβραϊκής οικογένειας που κρυβόταν στο χωριό Κομένο της Άρτας, όταν οι Γερμανοί σφάγιασαν τους 317 κατοίκους του, μεταξύ των οποίων και τον Ζακίνο Ιερεμία, 42 ετών, τη γυναίκα του Ευτυχία, 37 ετών και την κόρη τους Καίτη, 5 ετών.

Με τη λήξη του Πολέμου επέστρεψαν από τα στρατόπεδα 30 όμηροι και άλλοι 28 Εβραίοι που πρόλαβαν να διαφύγουν στα γύρω χωριά. Η Κοινότητα είχε απωλέσει το 84% του πληθυσμού της. Η παλιά ρωμανιώτικη Συναγωγή "Γκρέκα" είχε σχεδόν καταστραφεί, καθώς τα υπόλοιπα κοινοτικά κτίρια. Η Κοινότητα ήταν αποδιοργανωμένη και η περίθαλψη ανύπαρκτη. Οι επιζήσαντες Εβραίοι άρχισαν να εγκαθίστανται σε άλλες πόλεις της Ελλάδος ή μετανάστευσαν στο εξωτερικό. Το 1959 η Κοινότητα διαλύθηκε και λίγο αργότερα το εβραϊκό νεκροταφείο απαλλοτριώθηκε ενώ το οικόπεδο της Συναγωγής παραχωρήθηκε στο Δήμο.

Το τέως εβραϊκό Σχολείο της Άρτας (1946) Η παλιά ρωμανιώτικη Συναγωγή "Γκρέκα", κατεστραμμένη μετά τη Γερμανική Κατοχή

Πηγή: Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος


Μικρό Θέατρο Αμβρακίας

[φωτο: Βασίλης Γκανιάτσας]
Το «μικρό» θέατρο της Αμβρακίας ήρθε στο φως το 1976, στο πλαίσιο των σωστικών ανασκαφικών ερευνών, που πραγματοποιούνται στην Άρτα. Πρόκειται για το μικρότερο από τα αρχαία ελληνικά θέατρα, που έχουν αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα. Βρίσκεται στο κέντρο της σημερινής πόλης της Άρτας, κοντά στο ναό του Αγ. Κων/νου, θέση που συμπίπτει με το βορειοδυτικό τμήμα της αρχαίας πόλης, όπου και το θρησκευτικό και πολιτικό της κέντρο, σε μικρή απόσταση από τον υστεροαρχαϊκό ναό του Απόλλωνα. Ιδρύθηκε στα τέλη 4ου- αρχές 3ου αι. π.Χ. και παρέμεινε σε χρήση μέχρι και τα μέσα του 2ου αι. π.Χ.

Το θέατρο δεν κατασκευάστηκε σε φυσικό ύψωμα, αλλά επάνω σε επιχωματωμένο πρανές, που κάλυψε τα θεμέλια και τα ψηφιδωτά δάπεδα λουτρού των μέσων του 4ου αι. π.Χ. καθώς και τα θεμέλια οικιών της κλασικής και αρχαϊκής πόλης. Οι λουτρικές εγκαταστάσεις αποκαλύφθηκαν κάτω από το κοίλο του θεάτρου και αποτελούνται από δύο χώρους κυκλικής κάτοψης με ψηφιδωτά δάπεδα από μικρά λευκά και μαύρα ποταμίσια χαλίκια, με παράσταση ερωτιδέων.

Από το θέατρο έχουν αποκαλυφθεί η ορχήστρα, μέρος του κοίλου και των παρόδων καθώς και το δυτικό τμήμα του στυλοβάτη του προσκηνίου.

Η ορχήστρα έχει σχήμα τέλειου κύκλου με διάμετρο 6,70μ. και κέντρο κοινό με τα εδώλια του κοίλου. Η περιφέρειά της απέχει δύο μέτρα από την εξωτερική πλευρά του στυλοβάτη του προσκηνίου. Το δάπεδό της δεν σώζεται, πιθανότατα όμως ήταν κατασκευασμένο από ασβεστολιθικές πλάκες. Οι πάροδοι, πλάτους 5,00μ. αποκαλύφθηκαν σε μήκος 5,00μ. η ανατολική και 3,50μ. η δυτική.

Ο στυλοβάτης του προσκηνίου αποκαλύφθηκε σε μήκος 7,50μ. υπολογίζεται όμως ότι συνολικά είχε μήκος 10,00μ. και ύψος 2,40μ. Την πρόσοψή του κοσμούσαν –έξι πιθανότατα- ιωνικοί ημικίονες. Μπροστά και κατά μήκος του προσκηνίου αποκαλύφθηκε αποχετευτικός αγωγός σε μήκος 11,00μ., πλάτους 1,00μ. και βάθους 0,60μ. Έφερε καλυπτήριες πλάκες, η επάνω επιφάνεια των οποίων βρίσκεται στο ίδιο ύψος με το στυλοβάτη του προσκηνίου.

Το κοίλο, όπως τα περισσότερα αρχαία θέατρα, έχει νότιο προσανατολισμό. Διαιρείται με δύο κλίμακες σε τρεις κερκίδες, από τις οποίες η κεντρική σώζει τέσσερις σειρές εδωλίων και υποδομή πέμπτης, ενώ οι πλάγιες τρεις σειρές. Τα εδώλια ήταν κατασκευασμένα από λαξευμένους ασβεστολιθικούς ογκόλιθους ενώ είναι αξιοσημείωτη η απουσία προεδρίας, δηλαδή επισήμων θέσεων στην πρώτη σειρά. Κατά μήκος των παρόδων το κοίλο συγκρατείται από αναλημματικούς τοίχους κτισμένους με ασβεστολιθικούς αλλά και αμμολιθικούς ογκόλιθους κατά το ισόδομο τραπεζιόσχημο σύστημα.

Το σημαντικότερο από τα κινητά ευρήματα που βρέθηκαν στο χώρο είναι ένας χρυσός στατήρας του Φιλίππου Β΄, το πρώτο χρυσό νόμισμα που βρέθηκε σε ανασκαφές στην Ήπειρο.

Την ανασκαφική έρευνα του μνημείου πραγματοποίησε ο αρχαιολόγος Ηλ. Ανδρέου ενώ η ταύτισή του στηρίζεται στην μαρτυρία του Διονύσιου Αλικαρνασσέως «εν δε Αμβρακία ιερόν τε της Θεού ηρώον Αινείου πλησίον τού μικρού θεάτρου, εν ω και ξόανον μικρόν αρχαϊκόν Αινείου λεγόμενον» (Διονυσίου Αλικαρνασσέως, Ρωμαϊκή Aρχαιολογία: 1. 50. 4).


Το Τζαμί του Φαϊκ Πασά στο Ιμαρέτ

 
Είναι το παλαιότερο και καλύτερα διατηρημένο τέμενος της περιοχής, που σήμερα λειτουργεί ως ναός αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη. Ιδρύθηκε τον 15ο αι. από τον Φαϊκ πασά, που για να το διακοσμήσει αφαίρεσε υλικά από άλλα μνημεία της Άρτας( Παρηγορήτισσα, κτίρια της Αμβρακίας και της Νικόπολης). Αποτελείται από τετράγωνη αίθουσα προσευχής, μιναρέ και κιονοστήρικτη στοά. Γύρω από το τζαμί βρέθηκαν συλημένοι τάφοι και επιγραφές, εκεί φαίνεται ότι θάφτηκε και ο Φαίκ πασάς. Τέλος κοντά στο τζαμί είχε ιδρυθεί και ιμαρέτ, δηλαδή ορφανοτροφείο, από το οποίο πήρε το όνομα της και η υπόλοιπη περιοχή.


Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας

 
Το 1972 ιδρύθηκε η Αρχαιολογική Συλλογή Άρτας, η οποία στεγάστηκε στην ανακαινισμένη Τράπεζα της Μονής Παρηγορήτισσας. Η συλλογή αυτή περιελάμβανε ευρήματα από την Άρτα και την ευρύτερη περιοχή. Ο τεράστιος ωστόσο, όγκος των κινητών ευρημάτων από τις σωστικές ανασκαφικές έρευνες των τελευταίων δεκαετιών του 20ου αιώνα κατέστησε επιτακτική την ανάγκη ίδρυσης Αρχαιολογικού Μουσείου στην πόλη, τόσο για την παρουσίαση - έκθεση των σημαντικότερων από αυτά, όσο για την ασφαλή φύλαξη των υπολοίπων.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας κατασκευάστηκε στη θέση "Τρίγωνο", κοντά στο ιστορικό γεφύρι της Άρτας και άνοιξε για το κοινό το φθινόπωρο του 2009. Η μόνιμη έκθεση αναφέρεται κατά κύριο λόγο στην Αμβρακία, την αρχαία πόλη που βρίσκεται θαμμένη κάτω από την Άρτα, και περιλαμβάνει τρεις μεγάλες ενότητες: το δημόσιο βίο, τα νεκροταφεία και τον ιδιωτικό βίο των Αμβρακιωτών, ενώ στην αρχή και το τέλος της βρίσκονται οι μικρότερες ενότητες της εισαγωγής και του «τέλους της Αμβρακίας» αντίστοιχα. Για την ανάπτυξη της μόνιμης έκθεσης του Μουσείου χρησιμοποιείται ο χώρος, που προβλέπεται για αυτό το λόγο από την αρχιτεκτονική κτιριακή μελέτη, καθώς και τμήμα του διαδρόμου στα αριστερά της εισόδου, αλλά και ο χώρος του αίθριου. Στον κυρίως εκθεσιακό χώρο έχει προβλεφθεί μικρός χώρος περιοδικών εκθέσεων, ο οποίος δεν προβλεπόταν στα αρχικά σχέδια του Μουσείου.

Τα ευρήματα από την πόλη της Άρτας προέρχονται από τις ανασκαφές στα δύο νεκροταφεία που διέθετε η Αμβρακία εκτός τειχών, το ανατολικό και το νοτιοδυτικό, απο τα δημόσια κτήρια, που έχουν αποκαλυφθεί ως τώρα, όπως το Μικρό καιτο Μεγάλο Θέατρο, ο Ναός του Απόλλωνα και το Πρυτανείο, από οικίες και άλλα κτιριακά κατάλοιπα αλλά και κεραμικά ή κοροπλαστικά εργαστήρια, που έχει φέρει στο φως κατά καιρούς η αρχαιολογική έρευνα στην Άρτα.

Τα ευρήματα της συλλογής του Μουσείου καλύπτουν μία μεγάλη χρονική περίοδο, από την παλαιολιθική εποχή έως τούς ρωμαϊκούς χρόνους. Τα αντικείμενα της προϊστορικής εποχής είναι εξαιρετικά περιορισμένα, όπως και εκείνα τηςγεωμετρικής περιόδου, που ακολουθεί. Αρκετά είναι τα ευρήματα της αρχαϊκής περιόδου, περιλαμβάνοντας αγγεία εγχώριας παραγωγής, μιμήσεις κορινθιακών αλλά και εισηγμένα κορινθιακά αγγεία, του 6ου κυρίως αιώνα π.Χ. Η κλασική περίοδος αντιπροσωπεύεται από μεγαλύτερο αριθμό αντικειμένων, κυρίως κεραμικής, ερυθρόμορφων και μελαμβαφών αγγείων, εγχώριων και εισηγμένων από άλλες περιοχές, όπως η Αττική, ειδωλίων, χάλκινων αγγείων και νομισμάτων.

Η πλειονότητα, όμως, του προς έκθεση υλικού ανήκει στην ελληνιστική περίοδο, μια περίοδο που συμπίπτει με την ύψιστη οικονομική και πολιτική ακμή της Αμβρακίας, καθώς τότε υπήρξε έδρα του Κράτους των Ηπειρωτών. Περιλαμβάνει ποικίλες κατηγορίες αντικειμένων, όπως πήλινα αγγεία, όλων των τύπων, που απαντούν και στον υπόλοιπο ελληνιστικό κόσμο, ειδώλια, νομίσματα, χάλκινα αγγεία, όπλα, χρυσά, αργυρά αλλά και χάλκινα κοσμήματα καθώς και άλλα, χάλκινα, σιδερένια, μολύβδινα, οστέινα ή υάλινα μικροαντικείμενα. Περιλαμβάνει, ακόμη, λίθινα αντικείμενα, όπως επιτύμβιες στήλες, αναθηματικά βάθρα, αρχιτεκτονικά μέλη και λιγοστά έργα πλαστικής.

Στόχος της Υπηρεσίας είναι το Μουσείο να μετατραπεί σε ένα πολυδύναμο πολιτιστικό κέντρο, με καθοριστικό ρόλο στην πνευματική, κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική ανάπτυξη όχι μόνο της πόλης της Άρτας, αλλά και της ευρύτερηςπεριοχής.


Μουσεία

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΣΚΟΥΦΑ"
Στεγάζεται στο αναστηλωμένο τουρκικό φρούριο, δίπλα στο γεφύρι της Άρτας. Κτίστηκε στην τοποθεσία αυτήν, γιατί η γέφυρα της Άρτας αποτελούσε το σύνορο του νεοσύστατο ελληνικού κράτους. Στο χώρο αυτό μπορεί κανείς να θαυμάσει:
Ένα παρεκκλήσι του Αγ. Δημητρίου, καθώς και μια εικόνα του Αγ. Σπυρίδωνα του 15ου αιώνα.
Συλλογή ζωγραφικών και φωτογραφικών αποδόσεων του γεφυριού της Άρτας από την ίδρυσή του έως σήμερα
Ακουστική αναπαράσταση των αρτινών θρύλων, αλλά και της ιστορίας της πόλης.
Αναπαράσταση του εσωτερικού του παραδοσιακού σπιτιού. Εκεί υπάρχουν τα εξής αξιοπρόσεχτα εκθέματα: 1) παραδοσιακός αργαλειός, 2)παραδοσιακές στολές, 3) ξυλόγλυπτη σαρμανίτσα, 4) παραδοσιακά στρωσίδια, έργα τέχνης των αρτινών γυναικών, 5) διάφορα αντικείμενα οικιακής χρήσης(σίδερο, τσουκάλια, λάμπες, σίτες κ.α.) 6) τέλος υπάρχει και το παραδοσιακό τζάκι που ήταν απαραίτητο σε όλα τα αρτινά σπίτια.
Διάφορα αντικείμενα της αγροτικής ζωής(κουδούνια, υνιά, κ.α.)
Αναπαράσταση της αρτινής αγοράς στις αρχές του αιώνα μας: 1) παραδοσιακό τσαγκάρικο, 2) χαλκοματής 3) ποτοποιός 4) κεροποιός 5)καφενείο
Συλλογή με αποκριάτικες μάσκες του αρτινού καρναβαλιού, που έχει μακρά παράδοση.

[φωτο: Δημήτρης Παπαρούνης]
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΣΚΟΥΦΑ
Βρίσκεται στην οικία Γαρουφαλλιά και πολλά από τα αντικείμενα που εκθέτει αποτελούν ευγενική προσφορά του ίδιου, όπως εξάλλου και το ίδιο το κτίριο. Φιλοδοξία των διοργανωτών του μουσείου είναι να βλέπει κανείς κομμάτια της πλούσιας ιστορίας και του πολιτισμού την πόλης μας. Πιο συγκεκριμένα:
Αφιέρωμα στον αρχιεπίσκοπο Ξενόπουλο. Εκτίθενται: 1) Αρχιερατική στολή. 2) εγκόλπιο 3) Εικόνες 4) Βιβλία και χειρόγραφα 5) Φωτογραφίες.
Αφιέρωμα στο Καραπάνο: 1) Επίσημες στολές 2) Παράσημα
Ζωντανή αναδρομή στην μάχη του Γριμπόβου, το 1912 μέσα από τα εξής εκθέματα: 1) Ξίφη 2) Φωτογραφίες 3) Προσελάνινα πιάτα με θέματα από την ελληνική επανάσταση 4) Έγγραφα επίσημων αρχών όπου σχολιάζεται η μάχη
Εκτενές αφιέρωμα στον αείμνηστο Γαρουφαλλιά, πολιτικό και ευεργέτη του τόπου μας. 1) Πλούσιο φωτογραφικό υλικό 2) Το γραφείο του 3) Προσωπικά αντικείμενα( πιστόλι, σετ γραφείου αναπτήρας, ξίφος κ.α.) 4) Παράσημα 5) Εύσημες Μνείες κ.α.
Αναδρομή στην μάχη του Κομμένου 1943: 1) Στρατιωτικές στολές 2) Όπλα και πυρομαχικά της εποχής 3) Φωτογραφίες 4) Παράσημα των στρατιωτών που πέσανε στην μάχη αυτή 5) Γραπτά αφιερώματα στο γεγονός
Ζωντανή αναπαράσταση γραφικού δρόμου της Άρτας
Αναπαράσταση αστικού σπιτιού της πόλης μας( τα έπιπλα και τα αντικείμενα που κοσμούν τον χώρο είναι δωρεές του Γαρουφαλλιά) 1) Κομμός 2) Μπουφές με: α) έξοχα κρυστάλλινα ποτήρια β) προσελάνινα σερβίτσια εξαιρετικής ποιότητας και μεγάλης αξίας γ) ποικίλα αντικείμενα οικιακής χρήσης 3) Περίτεχνος καθρέφτης 4) χρυσό σαμοβάρι 5) τραπέζι και καρέκλες κ.α.
Αναπαράσταση του χοροδιδασκαλείου Παλάντζα που ιδρύθηκε στην Άρτα το 1912
Σκηνές της καθημερινής ζωής των κατοίκων της πόλης μας στις αρχές του 19ου αι. που ξεπηδούν μπροστά στα μάτια του επισκέπτη μέσα από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό του μουσείου.
Αφιέρωμα στο αγροτικό ζήτημα που απασχόλησε και συντάραξε τον τόπο μας.
Γραφική αναπαράσταση του γεφυριού της Άρτας( κάνει το πέρασμα του επισκέπτη από την μια αίθουσα του μουσείου στην άλλη "περιπέτεια" και τονίζει την αλλαγή του κλίματος). Στον ίδιο χώρο εκτίθεται και ένας από τους πρώτους χάρτες του Ελληνικού κράτους.
Ράσα και ξύλινη προσωπογραφία του Μάξιμου Γραικού
Αφιερώματα στους Νεομάρτυρες του τόπου μας: Παρθένιο επίσκοπο Ραδοβυζίων και Ζαχαρία
Ζωνάρι και πιστόλα του στρατηγού Γ. Καραϊσκάκη
Προσωπικά αντικείμενα του Φιλικού Σκουφά
Αναπαράσταση της κατάληψης της Άρτας από τους Τούρκους εισβολείς. 1) Μπαϊράκια 2) Γιαταγάνια 3) Πάλες 4) Όπλα 5) Σαρίκι του Φαϊκ πασά
Χειρόγραφα και έγγραφα της τουρκικής αρχής καθώς και φιρμάνια του Σουλτάνου.
Δεν είναι δυνατών να κλείσουμε την περιγραφεί του μουσείου χωρίς να αναφέρουμε τον γραφικότατο και ολάνθιστο κήπο που κοσμεί το κτίριο.